Natuurlijk cement / Romeins cement

Natuurlijk cement is een snel hydraulisch bindmiddel uit van nature geschikte mergelachtige kalksteen. Historisch komen we deze bindmiddelfamilie tegen onder namen als natural cement, Roman cement, ciment naturel en in Nederland Romeins cement.

In tegenstelling tot modern Portlandcement bevat de natuurlijke grondstof zelf al de kalk- en kleicomponenten die nodig zijn voor de hydraulische reactie. Na het branden en fijnmalen ontstaat een cement dat bijzonder snel begint te binden.

Deze bindmiddelfamilie werd vooral in de 19e en vroege 20e eeuw gebruikt voor pleisterwerk, gevelornamenten, kunststeen, gietwerk, metselwerk en snelle reparaties. Bij restauratie van historisch cementgebonden werk kan zo’n traditioneel bindmiddel daarom beter aansluiten dan moderne CEM I Portlandcement.

Van James Parker tot Romeins cement

De moderne geschiedenis begint bij James Parker, die in 1796 in Engeland patent kreeg op een snel hydraulisch cement uit natuurlijk mergelgesteente. Het product werd bekend als Parker’s cement en later als Roman cement.

De naam heeft niets te maken met authentiek Romeins beton uit de oudheid. Het was een 18e-eeuwse benaming voor een nieuw hydraulisch bindmiddel dat bijzonder snel verhardde.

Ook in Nederland raakte Romeins cement bekend. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt een introductie rond 1840 en vermeldt vooral toepassingen in sierwerk, metselwerk en pleisterwerk.

Waarom natuurlijk cement bij restauratie?

Het woord cement in een historisch bestek betekent niet automatisch dat het om hetzelfde materiaal gaat als moderne Portlandcement.

In de 19e eeuw bestonden Roman cement, hydraulische kalk, vroege Portlandcementen en kalk-cementmortels naast elkaar. Daarom is het bij historisch werk belangrijk eerst te bepalen welk bindmiddel oorspronkelijk aanwezig was.

Dit historische bindmiddel kan vooral interessant zijn voor:

• historische cementpleisters;
• gevelornamenten en lijstwerk;
• kunststeen en gegoten elementen;
• snelle reparaties en stelwerk;
• vochtbelaste toepassingen;
• historische kalk-cementmortels.

Voor oorspronkelijk kalkgebonden werk blijft een passende luchtkalk of NHL het uitgangspunt.

Natuurlijk cement met kalk

Het bindmiddel kan ook als snelle hydraulische component aan een kalkmortel worden toegevoegd. Een beperkte hoeveelheid kan ervoor zorgen dat de mortel eerder samenhang krijgt en minder gevoelig is voor vroege uitspoeling.

De juiste verhouding hangt af van de oorspronkelijke mortel, toepassing, zand en gewenste eigenschappen. Daarom werken we bij restauratie liever met proefmengsels dan met één universele dosering.

Welk product kies je?