Zo werkt Mortelonderzoek & analyse van historische mortel.
1. Bestel het gewenste aantal onderzoeken
EÊn mortelmonster = ÊÊn afzonderlijk Mortelonderzoek & analyse.
Wilt u bijvoorbeeld drie verschillende mortels laten onderzoeken? Bestel dan drie onderzoeken.
U rekent de onderzoeken vooraf af. Zo beschikken wij direct over de juiste contact-, factuur- en ordergegevens.
2. Download het aanvraagformulier
Na uw bestelling vult u ÊÊn projectblad in. Voor ieder afzonderlijk mortelmonster gebruikt u daarnaast een eigen monsterblad.
Vermeld op het formulier altijd uw Kalkshop-ordernummer en het aantal betaalde onderzoeken.
Aanvraagformulier-mortelonderzoek-analyse-2026
EÊn projectblad per project + ÊÊn monsterblad per te onderzoeken mortelmonster.
3. Stuur formulier en monster(s) naar ons toe
Een geschikt monster:
- weegt minimaal 50 gram, bij voorkeur 100 gram of meer;
- bestaat uit ÊÊn fragment of samenhangende delen;
- is representatief voor de mortel die u wilt onderzoeken;
- is niet tot poeder of los gruis verpulverd;
- is duidelijk voorzien van hetzelfde monsternummer als op het formulier;
- is stevig en goed gesloten verpakt.
4. Wij controleren het monster
Na ontvangst registreren we uw monster en controleren we of het geschikt is voor onderzoek en of de benodigde projectinformatie compleet is.
Is een monster niet geschikt? Dan nemen we eerst contact met u op. U kunt indien mogelijk een beter monster aanleveren. Wanneer onderzoek niet mogelijk blijkt, betalen we het niet uitgevoerde onderzoek terug.
5. Wij starten het onderzoek
Zodra het betaalde onderzoek, het geschikte monster en het volledig ingevulde aanvraagformulier bij ons aanwezig zijn, nemen we het onderzoek in behandeling.
6. U ontvangt het onderzoeksrapport
Na afronding ontvangt u het digitale onderzoeksrapport met onze bevindingen en interpretatie.
Aanvullend specialistisch onderzoek
Blijkt tijdens het onderzoek dat bijvoorbeeld petrografie, XRD, SEM-EDS of een andere aanvullende analyse zinvol is? Dan bespreken we dit eerst met u. U ontvangt hiervoor een separaat voorstel. Aanvullend onderzoek voeren we uitsluitend uit na uw afzonderlijke akkoord en betaling.
Mortelonderzoek & analyse van historische mortel
Een historische mortel vertelt veel over de materialen en technieken waarmee een gebouw is gemaakt.
Niet alleen het bindmiddel is belangrijk. Ook zand, korrelverdeling, kleur, kalkpitten, schelp, baksteengruis, houtskool en andere insluitsels kunnen bepalend zijn voor het karakter en de eigenschappen van de oorspronkelijke mortel.
Met Mortelonderzoek & analyse brengen we deze kenmerken systematisch in kaart.
We beginnen daarbij niet met zoveel mogelijk laboratoriumtechnieken, maar met de onderzoeksvraag en het monster zelf:
Wat moeten we over deze mortel weten om een verantwoorde volgende stap te kunnen zetten?
Daarom is dit onze brede eerste onderzoeksdienst voor historische mortels.
Wat onderzoeken we?
Afhankelijk van het monster beoordelen en documenteren we onder meer:
- kleur en textuur;
- structuur, samenhang, hardheid en brosheid;
- zichtbare kenmerken van het bindmiddel;
- aard, kleur en vorm van het aggregaat;
- korrelopbouw en korrelverdeling;
- kalkpitten;
- schelp- en kalksteenfragmenten;
- baksteen- of keramische bestanddelen;
- houtskool en andere brandrestanten;
- haar, vezels en andere toevoegingen;
- bijzondere insluitsels;
- zichtbare verwering en latere reparaties.
We leggen het monster fotografisch vast en gebruiken microscopische waarneming wanneer dit voor de onderzoeksvraag relevante informatie oplevert.
Zeefcurve van het aggregaat inbegrepen
Bij een geschikte kalkgebonden mortel bepalen we ook de korrelverdeling van het zuur-onoplosbare aggregaat.
De resultaten verwerken we als zeefcurve in het onderzoeksrapport. Zo ontstaat inzicht in de verhouding tussen fijne en grovere bestanddelen van het historische aggregaat.
De uitgezeefde fracties sturen we bij Mortelonderzoek & analyse niet fysiek retour.
Wilt u uitsluitend het aggregaat onderzoeken Ên de afzonderlijke fracties retour ontvangen? Kies dan onze losse Zeefcurve kalkmortel.
Aansluiting op historisch metsel- en voegwerk
Bij onderzoek aan monumentaal en historisch metselwerk sluiten we waar relevant aan bij de uitgangspunten van ERM URL 4003 Historisch Metselwerk en, bij historisch voegwerk, ERM URL 4006 Historisch Voegwerk.
Een mortelanalyse vormt daarbij een belangrijke onderlegger voor herstel, maar is niet automatisch een volledige specificatie voor een nieuwe restauratiemortel.
Ook de steen, functie van de mortel, ligging, vocht- en weersbelasting en bouwkundige omstandigheden spelen een rol.
Welk onderzoek heb ik nodig?
| Uw vraag | Meest logische onderzoek |
|---|---|
| Ik wil weten wat voor historische mortel ik heb en waar ik moet beginnen | Mortelonderzoek & analyse |
| Ik wil de microstructuur gedetailleerd onderzoeken | Petrografisch onderzoek |
| Ik wil alleen de korrelverdeling van het aggregaat weten | Zeefcurve kalkmortel |
| Ik wil kristallijne minerale fasen identificeren | XRD-analyse |
| Ik wil vocht en schadelijke zouten onderzoeken | Vocht- & zoutonderzoek |
Twijfelt u? Begin dan met Mortelonderzoek & analyse.
U hoeft vooraf niet zelf te bepalen welke laboratoriumtechniek nodig is.
Specialistische analyses wanneer dat nodig is
Sommige historische mortels vragen om verdere verdieping.
Via ons netwerk van gespecialiseerde onderzoeksbedrijven en laboratoria in Nederland en andere Europese landen kunnen we aanvullende materiaaltechnische analyses verzorgen.
Afhankelijk van de onderzoeksvraag kunnen onder meer worden ingezet:
| Methode | Wat kan deze toevoegen? |
|---|---|
| Petrografie | Gedetailleerd inzicht in bindmiddel, aggregaten, microstructuur, poriÃĢn en reactieverschijnselen |
| XRD | Identificatie van kristallijne minerale fasen |
| SEM-EDS | Lokale analyse van microstructuur en elementaire samenstelling |
| XRF | Aanvullende informatie over elementaire/chemische samenstelling |
| TGA / thermische analyse | Informatie over onder meer carbonaten, gebonden water en bepaalde bindmiddelfasen |
| FTIR | Aanvullende identificatie van bepaalde minerale en chemische verbindingen |
Deze onderzoeken maken geen onderdeel uit van het standaard Mortelonderzoek & analyse.
Wanneer aanvullende analyse zinvol blijkt, ontvangt u hiervoor eerst een afzonderlijk voorstel. Wij voeren het onderzoek pas uit na uw aparte akkoord en betaling.
Welk monster hebben we nodig?
Een goed onderzoek begint met een representatief monster.
Lever daarom een mortelmonster aan dat:
- minimaal 50 gram weegt, bij voorkeur 100 gram of meer;
- uit ÊÊn fragment of samenhangende delen bestaat;
- afkomstig is uit ÊÊn herkenbare mortel of bouwfase;
- niet tot poeder of los gruis is verpulverd;
- goed gesloten en duidelijk gelabeld is;
- stevig beschermd is tijdens transport.
Vermeld daarnaast zo nauwkeurig mogelijk waar het monster is genomen en voeg bij voorkeur een overzichtsfoto en een detailfoto van de monsterlocatie toe.
Formulier nog niet ingevuld?
Download hier het aanvraagformulier. Vul ÊÊn projectblad in en gebruik voor ieder afzonderlijk mortelmonster een eigen monsterblad.
Aanvraagformulier-mortelonderzoek-analyse-2026
Van mortelonderzoek naar restauratiemortel
Het eerste doel van de analyse is vaststellen wat we in het historische materiaal aantreffen.
Daarna kan de volgende vraag worden beantwoord:
Wat past bij het herstel?
Wanneer gewenst kunnen we de onderzoeksresultaten in een vervolgstap combineren met kennis van kalk, zand, historische mortelrecepturen en ervaring uit de restauratiepraktijk.
Zo kan het onderzoek de basis vormen voor een afzonderlijk voorstel voor een passende restauratiemortel of proefmortel.








