Baksteenmeel fijn 0–0,5 mm is een fijne keramische toeslag voor traditionele en historische kalkmortels. Het materiaal wordt verkregen uit zacht gebakken baksteen en keramisch materiaal en heeft een korrelverdeling van 0 tot 0,5 mm.
Door de combinatie van een geschikte lage baktemperatuur en een fijne korrel kan het materiaal in aanwezigheid van luchtkalk en vocht puzzolanisch reageren. Tegelijkertijd is de fractie 0–0,5 mm grover dan een gemicroniseerd puzzolaanpoeder en levert zij daardoor ook een zichtbare bijdrage aan de korrelopbouw, kleur en textuur van de mortel.
Wat is baksteenmeel 0–0,5 mm?
Baksteenmeel is gemalen gebakken kleimateriaal dat van oudsher aan kalkmortels wordt toegevoegd. Hiervoor kunnen onder andere geschikte bakstenen, dakpannen en andere gebakken kleiproducten worden gebruikt.
Niet ieder keramisch materiaal is automatisch een goede puzzolaan. De mate van reactiviteit wordt onder meer bepaald door:
- de gebruikte kleisoort;
- de mineralogische samenstelling;
- de brandtemperatuur;
- de korrelgrootte en fijnheid;
- de gebruikte kalk;
- de verhouding tussen kalk, baksteenmeel en water;
- de omstandigheden tijdens verharding en nabehandeling.
Laag gebakken klei en puzzolanische werking
Voor dit fijne baksteenmeel wordt zacht gebakken keramisch materiaal gebruikt met een opgegeven brandtemperatuur van minder dan circa 850 °C.
Bij geschikte kleisoorten kan een dergelijke brandtemperatuur ervoor zorgen dat reactieve silica- en aluminaatfasen beschikbaar blijven of ontstaan. Wanneer het materiaal vervolgens fijn wordt gemalen, kunnen deze bestanddelen in aanwezigheid van vocht reageren met calciumhydroxide uit luchtkalk.
Hierdoor kunnen naast de normale carbonatatie van luchtkalk ook puzzolanische reactieproducten ontstaan. De mortel kan daardoor gedeeltelijk hydraulische eigenschappen ontwikkelen.
De brandtemperatuur alleen is echter geen garantie voor puzzolanische werking. Ook kleisamenstelling, mineralogie, fijnheid, dosering en verwerking bepalen uiteindelijk hoe reactief het materiaal in een kalkmortel is.
Waarom een korrelgrootte van 0–0,5 mm?
Baksteenmeel 0–0,5 mm bevindt zich tussen een zeer fijn gemicroniseerd puzzolaanpoeder en grover baksteengruis.
Daardoor heeft het materiaal binnen een kalkmortel een dubbele materiaalkundige rol:
- de fijnste deeltjes kunnen bijdragen aan de puzzolanische reactie met luchtkalk;
- de grovere deeltjes binnen de 0–0,5 mm-fractie dragen bij aan de korrelopbouw;
- het keramische materiaal geeft een warme minerale kleur en textuur;
- de poreuze keramische korrels kunnen de fysieke structuur van de mortel beïnvloeden.
Het product is daarom niet gepositioneerd als uitsluitend een fijn reactief poeder, maar als een fijne keramische puzzolane toeslag met een herkenbare korrelfractie.
Baksteenmeel 0–0,5 mm of gemicroniseerd brikkenmeel?
| Eigenschap | Baksteenmeel 0–0,5 mm | Brikkenmeel gemicroniseerd |
|---|---|---|
| Korrel | 0–0,5 mm | Zeer fijn / gemicroniseerd |
| Primaire toepassing | Fijne keramische toeslag in mortel | Gerichte fijne keramische puzzolaan |
| Invloed op korrelstructuur | Duidelijk | Beperkt |
| Puzzolanische bijdrage | Vooral vanuit de fijne fractie | Gericht door de zeer fijne maling |
| Uiterlijk mortel | Meer zichtbare keramische structuur | Fijn en homogener |
Kies Baksteenmeel 0–0,5 mm wanneer naast de puzzolanische bijdrage ook de fijne keramische korrelstructuur onderdeel van de mortel moet zijn.
Kies Brikkenmeel wanneer vooral een zeer fijn gemalen keramische puzzolaan gewenst is en de bestaande aggregaatopbouw zo weinig mogelijk moet worden veranderd.
Verschil met baksteengruis
De grovere fracties baksteengruis hebben binnen een mortel een andere functie. Naarmate de keramische korrel groter wordt, verschuift de primaire functie van reactieve fijne toeslag naar poreus keramisch aggregaat.
Daarom biedt Kalkshop de grovere baksteengruisfracties afzonderlijk aan binnen de categorie Aggregaten. Baksteenmeel 0–0,5 mm blijft binnen de categorie Puzzolanen vanwege de combinatie van fijne korrel en mogelijke puzzolanische bijdrage.
Toepassingen
Baksteenmeel fijn 0–0,5 mm kan worden toegepast in onder andere:
- historische kalkmortels;
- luchtkalkmortels en putkalkmortels;
- traditionele metsel- en voegmortels;
- kalkpleisters en raapmortels;
- restauratiemortels;
- historische en gereconstrueerde mortelrecepturen;
- mortels waarin een fijne keramische korrelstructuur gewenst is;
- traditionele kalk-keramieksystemen zoals cocciopesto- en mattonpesto-mortels.
Historische toepassing van baksteenmeel
Gemalen baksteen, dakpan en ander gebakken kleimateriaal worden al eeuwenlang gecombineerd met kalk. Vooral keramisch materiaal dat bij relatief lage temperatuur werd gebakken kon, na verkleining, een reactieve bijdrage leveren aan kalkmortels.
Historisch werden zowel zeer fijne keramische poeders als grovere gebroken keramische korrels gebruikt. De functie verschilde daarbij met de korrelgrootte: fijne fracties konden sterker aan de puzzolanische reactie bijdragen, terwijl grotere korrels steeds meer onderdeel vormden van het aggregaatskelet van de mortel.
Hoe werkt baksteenmeel met luchtkalk?
Luchtkalk bestaat na het blussen hoofdzakelijk uit calciumhydroxide. Normaal verhardt dit bindmiddel door opname van kooldioxide uit de lucht en vorming van calciumcarbonaat.
Wanneer een geschikte keramische puzzolaan is toegevoegd, kunnen reactieve silica- en aluminaatfasen daarnaast in aanwezigheid van water met calciumhydroxide reageren. Daarbij ontstaan hydraulisch werkende verbindingen.
Hierdoor kan een luchtkalkmortel naast carbonatatie ook een puzzolanische verhardingsreactie ontwikkelen.
De uiteindelijke mate van hydraulische werking kan niet uitsluitend uit de hoeveelheid baksteenmeel worden afgeleid. De eigenschappen van alle gebruikte grondstoffen en de omstandigheden tijdens verwerking en verharding zijn bepalend.
Dosering en mortelreceptuur
Voor Baksteenmeel fijn 0–0,5 mm geven wij bewust geen universele mengverhouding.
De juiste hoeveelheid is onder andere afhankelijk van:
- de gebruikte kalksoort;
- de gewenste mate van puzzolanische werking;
- de totale korrelcurve;
- de overige zand- en aggregaatfracties;
- de toepassing van de mortel;
- de eigenschappen van het bestaande historische materiaal.
Een hogere dosering betekent niet automatisch een betere mortel. Vooral bij restauratie moet de nieuwe mortel qua sterkte, vochtgedrag en structuur compatibel blijven met het bestaande metselwerk.
Voor reproduceerbare mortelrecepturen adviseren wij grondstoffen bij voorkeur op gewicht te doseren.
Technische gegevens
| Product | Baksteenmeel fijn |
|---|---|
| Korrelgrootte | 0–0,5 mm |
| Materiaal | Gebroken en gemalen zacht gebakken keramisch materiaal |
| Grondstof | Baksteen / gebakken klei |
| Opgegeven brandtemperatuur | Minder dan circa 850 °C |
| Producttype | Fijne keramische puzzolane toeslag |
| Primaire toepassing | Kalkgebonden mortels en pleisters |
| Bindmiddel | Geen zelfstandig bindmiddel |
Baksteenmeel is een minerale grondstof. Kleine verschillen in kleur, korrelverdeling en uiterlijk kunnen tussen partijen voorkomen.






