Petrografisch mortel onderzoek

Petrografisch onderzoek van historische mortel

Petrografisch onderzoek geeft gedetailleerd inzicht in de interne opbouw van een historische mortel.

Bij dit onderzoek wordt een zeer dun preparaat van het mortelmonster microscopisch onderzocht. Daardoor worden kenmerken zichtbaar die met het blote oog of bij een algemene mortelanalyse niet voldoende kunnen worden onderscheiden.

Zo ontstaat meer inzicht in onder meer bindmiddel, aggregaat, microstructuur, poriën, insluitsels en mogelijke reactie- of verweringsverschijnselen.

Petrografie is daarom vooral waardevol wanneer een historische mortel nader moet worden gekarakteriseerd of wanneer een eerste mortelonderzoek vragen oproept die alleen op microscopisch niveau kunnen worden beantwoord.

Wat onderzoeken we?

Afhankelijk van het monster en de onderzoeksvraag kunnen onder meer worden beoordeeld:

• kenmerken en structuur van het bindmiddel;
• aard en samenstelling van het aggregaat;
• korrelvorm en korrelgrootte;
• verdeling van bindmiddel en toeslagstoffen;
• kalkpitten en andere kalkrijke bestanddelen;
• baksteen-, keramische of puzzolane insluitsels;
• poriën, holtes en microscheurtjes;
• verschillen in microporositeit;
• mogelijke reactieproducten;
• sporen van verwering, uitloging of andere degradatie;
• bijzondere of afwijkende bestanddelen.

Petrografisch onderzoek helpt daarmee niet alleen om vast te stellen wat er in de mortel aanwezig is, maar vooral ook hoe deze bestanddelen met elkaar samenhangen.

Waarom petrografisch onderzoek?

Historische mortels zijn vaak complexer dan alleen een mengsel van kalk en zand.

Verschillen in grondstoffen, brandwijze, blussing, zandsoort, toeslagstoffen en verwerking kunnen allemaal sporen achterlaten in de microstructuur van de mortel.

Onder de microscoop kunnen bijvoorbeeld aanwijzingen zichtbaar worden voor:

• verschillende typen bindmiddel;
• hydraulische of puzzolane reacties;
• bijzondere aggregaten;
• historische toevoegingen;
• verschillende bouwfasen;
• latere reparaties;
• veranderingen door verwering of vochtbelasting.

Daarom kan petrografisch onderzoek een belangrijke aanvulling zijn op regulier mortelonderzoek.

Wanneer kiest u petrografisch onderzoek?

Twijfelt u welk onderzoek nodig is? Begin dan met Mortelonderzoek & analyse. Vanuit de eerste bevindingen kan worden bepaald of petrografisch of ander specialistisch onderzoek werkelijk iets toevoegt.

Wanneer vooraf al bekend is dat petrografisch onderzoek nodig is, kan deze dienst uiteraard ook rechtstreeks worden besteld.

Petrografie en poriënstructuur

Petrografisch onderzoek kan veel informatie geven over de poriënstructuur en open microstructuur van een mortel.

Dat is relevant omdat poriën invloed hebben op onder meer vochttransport, droging en duurzaamheid.

Het onderzoek geeft echter geen directe kwantitatieve waarde voor bijvoorbeeld capillaire wateropname. Wanneer zulke fysische eigenschappen exact moeten worden gemeten, is aanvullend onderzoek nodig.

Wat kan petrografie niet alleen bepalen?

Geen enkele analysetechniek geeft zelfstandig antwoord op iedere onderzoeksvraag.

Petrografisch onderzoek bepaalt daarom niet automatisch:

• de exacte oorzaak van een vochtprobleem;
• concentraties van chloriden, nitraten of sulfaten;
• iedere aanwezige minerale fase;
• een exacte historische mengverhouding;
• een moderne NHL-sterkteklasse;
• een volledige receptuur voor herstel.

Wanneer aanvullende informatie nodig is, kunnen andere onderzoeksmethoden worden ingezet.

Aanvullend specialistisch onderzoek

Via ons netwerk van gespecialiseerde onderzoeksbedrijven en laboratoria kunnen we, afhankelijk van de onderzoeksvraag, aanvullende analyses verzorgen.

Denk bijvoorbeeld aan:

XRD · SEM-EDS · XRF · thermische analyse / TGA · FTIR

Deze technieken beantwoorden ieder een ander type vraag. Daarom combineren we onderzoeksmethoden alleen wanneer dit voor het monster en de onderzoeksvraag daadwerkelijk meerwaarde heeft.

Aanvullend onderzoek wordt altijd vooraf besproken en separaat aangeboden.

Welk monster hebben we nodig?

Voor petrografisch onderzoek is een representatief en samenhangend mortelfragment nodig.

Verpulver het monster niet. Voor het vervaardigen van een geschikt microscopisch preparaat moet voldoende intact materiaal beschikbaar zijn.

Geef bij het monster zo veel mogelijk context mee:

• naam en locatie van het object;
• exacte plaats van monstername;
• toepassing van de mortel;
• vermoedelijke ouderdom of bouwfase indien bekend;
• reden van het onderzoek;
• overzichtsfoto van het bouwdeel;
• detailfoto van de monsterlocatie.

Hoe beter de herkomst van het monster bekend is, hoe beter de onderzoeksresultaten in hun historische en bouwkundige context kunnen worden geïnterpreteerd.

Petrografisch onderzoek aanvragen

Bestel en betaal eerst het gewenste aantal onderzoeken. Eén mortelmonster geldt als één afzonderlijk petrografisch onderzoek.

Download daarna het aanvraagformulier. Vul één projectblad in en gebruik voor ieder te onderzoeken monster een afzonderlijk monsterblad. Vermeld altijd uw Kalkshop-ordernummer.

Aanvraagformulier-petrografisch-onderzoek-2026

Eén projectblad per project + één monsterblad per afzonderlijk mortelmonster.

Na ontvangst controleren we of het monster geschikt is voor petrografisch onderzoek. Is dat niet het geval, dan nemen we contact met u op voordat het onderzoek wordt gestart.

Wat ontvangt u?

Na afronding ontvangt u een digitaal onderzoeksrapport met, afhankelijk van monster en onderzoeksvraag:

• beschrijving van het onderzochte monster;
• microscopische beelden;
• beoordeling van bindmiddel en aggregaat;
• waarnemingen aan microstructuur en poriën;
• beschrijving van bijzondere insluitsels;
• mogelijke reactie- of degradatieverschijnselen;
• interpretatie van de onderzoeksresultaten;
• advies over eventueel aanvullend onderzoek.

Is petrografisch onderzoek een receptuur voor herstel?

Nee.

Petrografisch onderzoek geeft gedetailleerde informatie over de bestaande historische mortel en vormt daarmee een belangrijke onderlegger voor restauratie en materiaalkeuze.

Een passende restauratiemortel hangt daarnaast af van bijvoorbeeld:

• steen en ondergrond;
• functie van de mortel;
• positie in het gebouw;
• vocht- en weersbelasting;
• bestaande schade;
• bouwkundige omstandigheden.

Wanneer gewenst kunnen de onderzoeksresultaten in een vervolgstap worden vertaald naar een voorstel voor een passende restauratiemortel of proefreceptuur.